Giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
Mục tiêu
- Hiểu giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số trên một tập và phân biệt với cực đại, cực tiểu.
- Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất trên một đoạn bằng cách so sánh vài giá trị.
- Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất trên một khoảng bằng bảng biến thiên.
- Áp dụng cho hàm đa thức, phân thức, căn thức, lượng giác và bài toán thực tế.
Ghi nhớ
- khi với mọi và đạt được tại một điểm của . Tương tự với .
- Hàm liên tục trên đoạn luôn có giá trị lớn nhất và nhỏ nhất.
- Trên đoạn: tìm nghiệm của (và điểm không xác định) trong → tính tại đó và tại , → so sánh.
- Trên khoảng: lập bảng biến thiên; có thể không có giá trị lớn nhất hoặc nhỏ nhất.
- Đặt ẩn phụ thì phải tìm đúng miền giá trị của ẩn phụ.
Bài tập
Bài 1
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn .
Bài 2
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn .
Bài 3
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn .
Bài 4
Tìm giá trị nhỏ nhất của trên khoảng .
Bài 5
Cho hàm số xét trên đoạn . Mỗi khẳng định sau đúng hay sai?
a) Phương trình có hai nghiệm thuộc đoạn .
b) Giá trị lớn nhất của trên bằng .
c) chỉ đạt giá trị lớn nhất tại .
d) Giá trị nhỏ nhất của trên bằng .
Bài 6
Tìm giá trị lớn nhất của hàm số trên đoạn (ghi kết quả dưới dạng số thập phân).
Bài 7
Một xưởng sản xuất chiếc ghế mỗi tuần () với tổng chi phí (nghìn đồng). Chi phí trung bình cho mỗi chiếc ghế là . Xưởng nên sản xuất bao nhiêu chiếc mỗi tuần để chi phí trung bình thấp nhất? Chi phí đó là bao nhiêu?
Bài 8 Ôn tập
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn .
Bài 9 Ôn tập
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn bằng hai cách: dùng đỉnh parabol (lớp 10) và dùng đạo hàm.
Bài 10 Thử thách
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn .
Kiểm tra mini
Làm trong 15 phút, không xem lại bài. Phần I khoanh một chữ cái; Phần II ghi Đ hoặc S cho từng ý; Phần III ghi đáp số vào ô.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn
Phần II. Trắc nghiệm đúng sai
| a) Phương trình có ba nghiệm thuộc đoạn . | Đ / S |
| b) . | Đ / S |
| c) Giá trị lớn nhất của trên đoạn bằng . | Đ / S |
| d) Tổng giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của trên đoạn bằng . | Đ / S |
Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn
Điểm: ........ / 10
Gợi ý (chỉ xem khi bí)
Kiến thức: trên đoạn, so sánh giá trị tại các nghiệm của thuộc khoảng và tại hai đầu mút.
Gợi ý các bước:
- Giải .
- Tính tại các nghiệm và tại , .
Kiến thức: nếu hàm số đơn điệu trên đoạn thì giá trị lớn nhất, nhỏ nhất nằm ở hai đầu mút.
Gợi ý các bước:
- Tính và xem dấu.
- Tính và .
Kiến thức: chỉ giữ nghiệm của nằm trong khoảng .
Gợi ý các bước:
- Giải .
- Loại nghiệm không thuộc , rồi so sánh các giá trị.
Kiến thức: trên một khoảng, lập bảng biến thiên để đọc giá trị nhỏ nhất.
Gợi ý các bước:
- Tính .
- Tìm nghiệm dương của và xét dấu hai bên.
Kiến thức: so sánh giá trị tại các nghiệm của và tại hai đầu mút; giá trị lớn nhất có thể đạt tại nhiều điểm.
Gợi ý các bước:
- Giải .
- Tính , , , .
Kiến thức: và cách so sánh giá trị trên một đoạn.
Gợi ý các bước:
- Tính và quy đồng: tử là .
- Tìm nghiệm trong và so sánh với , .
Kiến thức: tìm giá trị nhỏ nhất của trên đoạn .
Gợi ý các bước:
- Tính và giải .
- So sánh giá trị tại nghiệm và tại , .
Kiến thức: công thức nhân đôi (lớp 11); với thì .
Gợi ý các bước:
- Đặt , viết .
- Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của trên .
Kiến thức: parabol với có đỉnh tại là điểm cao nhất (xem hàm số bậc hai).
Gợi ý các bước:
- Cách 1: tìm đỉnh, xem đỉnh có thuộc không, rồi so sánh với hai đầu mút.
- Cách 2: giải và so sánh như thường lệ.
Kiến thức: cách so sánh giá trị trên một đoạn; để so sánh các số vô tỉ, dùng giá trị gần đúng.
Gợi ý các bước:
- Giải trên .
- Tính tại nghiệm và tại hai đầu mút, rồi so sánh bằng giá trị gần đúng.
Tự đánh giá
| # | Tự làm được | Cần gợi ý | Chưa làm được |
|---|---|---|---|
| 1 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
Làm lại các bài chưa đúng sau: ☐ 1 ngày ☐ 3 ngày ☐ 7 ngày
Quét mã để xem lời giải từng bước