Nguyên hàm
Mục tiêu
- Hiểu nguyên hàm của một hàm số và họ nguyên hàm .
- Dùng bảng nguyên hàm cơ bản và hai tính chất tuyến tính để tìm .
- Tìm nguyên hàm thoả mãn một điều kiện cho trước, và kiểm tra kết quả bằng cách lấy đạo hàm.
- Tìm quãng đường khi biết vận tốc trong bài toán chuyển động.
Ghi nhớ
- là nguyên hàm của trên khi với mọi .
- Mọi nguyên hàm có dạng ; viết .
- Bảng cần nhớ: (), , , , , , , .
- Hằng số nhân và tổng, hiệu được tách ra; tích thì không.
- Cho thêm thì thay vào để tìm .
- Quãng đường là nguyên hàm của vận tốc; luôn kiểm tra bằng cách lấy đạo hàm.
Bài tập
Bài 1
Tìm .
Bài 2
Tìm trên khoảng .
Bài 3
Tìm .
Bài 4
Tìm .
Bài 5
Cho hàm số . Mỗi khẳng định sau đúng hay sai?
a) là một nguyên hàm của .
b) là một nguyên hàm của .
c) Nguyên hàm của thoả mãn là .
d) Với ở ý c), ta có .
Bài 6
Cho là nguyên hàm của thoả mãn . Tính .
Bài 7
Một bể chứa sẵn lít nước. Người ta mở vòi bơm thêm nước, sau phút thì tốc độ thay đổi của lượng nước trong bể là (lít/phút). Sau phút bể có bao nhiêu lít nước?
Bài 8 Ôn tập
Một vật chuyển động thẳng với vận tốc (m/s), . Tìm vận tốc lớn nhất của vật và quãng đường vật đi được trong giây đầu.
Bài 9 Thử thách
Tìm hàm số biết , và .
Bài 10 Thử thách
Tìm .
Kiểm tra mini
Làm trong 15 phút, không xem lại bài. Phần I khoanh một chữ cái; Phần II ghi Đ hoặc S cho từng ý; Phần III ghi đáp số vào ô.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn
Phần II. Trắc nghiệm đúng sai
| a) là một nguyên hàm của . | Đ / S |
| b) . | Đ / S |
| c) Nguyên hàm của thoả mãn là . | Đ / S |
| d) Với ở ý c), . | Đ / S |
Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn
Điểm: ........ / 10
Gợi ý (chỉ xem khi bí)
Kiến thức: và tính chất tách tổng.
Gợi ý các bước:
- Tìm nguyên hàm của từng số hạng.
- Cộng một hằng số và kiểm tra bằng đạo hàm.
Kiến thức: viết , rồi dùng công thức luỹ thừa.
Gợi ý các bước:
- Đổi sang luỹ thừa.
- Áp dụng công thức cho từng số hạng.
Kiến thức: các dòng , và của bảng nguyên hàm.
Gợi ý các bước:
- Viết nguyên hàm của từng số hạng, chú ý hai dấu trừ.
- Gộp lại và cộng .
Kiến thức: không tìm nguyên hàm của bình phương bằng cách "bình phương nguyên hàm"; hãy khai triển trước.
Gợi ý các bước:
- Khai triển .
- Tìm nguyên hàm của đa thức.
Kiến thức: là nguyên hàm của khi ; điều kiện xác định hằng số .
Gợi ý các bước:
- Lấy đạo hàm các hàm ở a), b).
- Tìm ở c), rồi thay cho d).
Kiến thức: tìm họ nguyên hàm, rồi dùng để tìm .
Gợi ý các bước:
- .
- Thay tìm , rồi tính .
Kiến thức: lượng nước là một nguyên hàm của ; lúc đầu .
Gợi ý các bước:
- Tìm .
- Dùng tìm , rồi tính .
Kiến thức: cách tìm giá trị lớn nhất trên một đoạn (xem giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất); quãng đường là nguyên hàm của vận tốc.
Gợi ý các bước:
- Giải và so sánh , , .
- Tìm với rồi tính .
Kiến thức: là một nguyên hàm của , và là một nguyên hàm của (đạo hàm cấp hai đã học ở lớp 11).
Gợi ý các bước:
- Tìm , dùng để tìm hằng số thứ nhất.
- Tìm , dùng để tìm hằng số thứ hai.
Kiến thức: công thức hạ bậc (lớp 11): , tức .
Gợi ý các bước:
- Thay bằng .
- Tìm nguyên hàm từng số hạng.
Tự đánh giá
| # | Tự làm được | Cần gợi ý | Chưa làm được |
|---|---|---|---|
| 1 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 10 | ☐ | ☐ | ☐ |
Làm lại các bài chưa đúng sau: ☐ 1 ngày ☐ 3 ngày ☐ 7 ngày
Quét mã để xem lời giải từng bước