Giải bài toán bằng cách lập phương trình
Mục tiêu
- Nắm vững các bước giải bài toán bằng cách lập phương trình.
- Biểu diễn các đại lượng chưa biết qua ẩn và lập được phương trình bậc hai từ đề bài.
- Giải các bài toán về hình học, năng suất, chuyển động và tăng trưởng phần trăm.
- Đối chiếu nghiệm với điều kiện và với thực tế trước khi kết luận.
Ghi nhớ
- Ba bước: lập phương trình (chọn ẩn, điều kiện, biểu diễn, lập) → giải → đối chiếu điều kiện và thực tế (độ dài dương, số tự nhiên…) rồi kết luận.
- Hình học: dùng chu vi, diện tích, định lí Pythagore; vẽ hình ghi kích thước theo .
- Năng suất, chuyển động: hoặc ; đổi đơn vị cho thống nhất.
- Tăng trưởng: sau hai năm đại lượng được nhân với .
Bài tập
Bài 1
Tìm hai số tự nhiên chẵn liên tiếp có tích bằng .
Bài 2
Một tam giác vuông có cạnh huyền dài cm, hai cạnh góc vuông hơn kém nhau cm. Tính độ dài hai cạnh góc vuông.
Bài 3
Theo kế hoạch, một tổ sản xuất phải làm sản phẩm, mỗi ngày làm một số sản phẩm như nhau. Nhờ cải tiến kĩ thuật, mỗi ngày tổ làm thêm được sản phẩm nên hoàn thành sớm hơn kế hoạch ngày. Theo kế hoạch, mỗi ngày tổ phải làm bao nhiêu sản phẩm?
Bài 4
Một ca nô xuôi dòng km rồi ngược dòng km, tổng thời gian đi (không kể thời gian nghỉ) là giờ. Biết vận tốc của dòng nước là km/h, tính vận tốc của ca nô khi nước yên lặng.
Bài 5
Giả sử giá bán một chiếc điện thoại sau hai lần giảm giá, mỗi lần giảm cùng một tỉ lệ phần trăm so với giá ngay trước đó, đã giảm từ triệu đồng xuống còn triệu đồng. Hỏi mỗi lần giá giảm bao nhiêu phần trăm?
Bài 6
Một bức ảnh hình chữ nhật kích thước cm cm được lồng vào một khung có viền rộng đều nhau. Diện tích của cả khung và ảnh là cm². Tính chiều rộng của viền khung. (Ôn lại tính nhẩm nghiệm.)
Bài 7
(2,0 điểm)
a) Giải phương trình .
b) Giải bài toán sau bằng cách lập phương trình: Một nhóm học sinh thuê một chiếc xe đi tham quan với giá triệu đồng, chi phí chia đều cho mỗi bạn. Đến ngày đi, có thêm bạn tham gia nên mỗi bạn phải trả ít hơn dự kiến nghìn đồng. Hỏi lúc đầu nhóm có bao nhiêu bạn?
c) Thực tế mỗi bạn phải trả bao nhiêu tiền?
Bài 8 Thử thách
Giả sử một rạp chiếu phim bán vé với giá nghìn đồng thì mỗi ngày bán được vé. Khảo sát cho thấy cứ giảm giá vé nghìn đồng thì mỗi ngày bán thêm được vé. Rạp muốn doanh thu mỗi ngày là triệu đồng và chọn phương án bán được nhiều vé hơn. Hỏi giá vé mới là bao nhiêu?
Kiểm tra mini
Làm trong 15 phút, không xem lại bài. Phần I khoanh một chữ cái; Phần II ghi Đ hoặc S cho từng ý; Phần III ghi đáp số vào ô.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn
Phần II. Trắc nghiệm đúng sai
| a) Chiều dài của mảnh vườn là (m). | Đ / S |
| b) Ta có phương trình . | Đ / S |
| c) Chiều rộng của mảnh vườn là m. | Đ / S |
| d) Chu vi của mảnh vườn là m. | Đ / S |
Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn
Điểm: ........ / 10
Gợi ý (chỉ xem khi bí)
Kiến thức: hai số chẵn liên tiếp hơn kém nhau .
Gợi ý các bước:
- Gọi số nhỏ là , số lớn là .
- Giải .
Kiến thức: định lí Pythagore.
Gợi ý các bước:
- Gọi cạnh ngắn là (cm), ; cạnh dài là .
- Giải .
Kiến thức: .
Gợi ý các bước:
- Gọi năng suất kế hoạch là (sản phẩm/ngày), .
- Lập phương trình .
Kiến thức: vận tốc xuôi dòng , ngược dòng .
Gợi ý các bước:
- Gọi vận tốc khi nước yên lặng là (km/h), .
- Lập phương trình và giải.
Kiến thức: mỗi lần giảm thì giá được nhân với .
Gợi ý các bước:
- Lập phương trình với .
- Giải dạng .
Kiến thức: cả khung là hình chữ nhật ; nhẩm nghiệm khi .
Gợi ý các bước:
- Gọi chiều rộng viền là (cm), .
- Lập phương trình, rút gọn rồi nhẩm nghiệm.
Kiến thức: công thức nghiệm thu gọn; số tiền mỗi bạn .
Gợi ý các bước:
- a) Tính .
- b) Đổi ra nghìn đồng: triệu nghìn. Gọi số bạn lúc đầu là , lập .
- c) Chia tổng tiền cho .
Kiến thức: doanh thu giá vé số vé; số vé và giá vé phụ thuộc nhau.
Gợi ý các bước:
- Gọi số lần giảm nghìn đồng là (, ).
- Giá vé , số vé ; lập phương trình với doanh thu nghìn đồng.
- Chọn nghiệm cho nhiều vé hơn.
Tự đánh giá
| # | Tự làm được | Cần gợi ý | Chưa làm được |
|---|---|---|---|
| 1 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
Làm lại các bài chưa đúng sau: ☐ 1 ngày ☐ 3 ngày ☐ 7 ngày
Quét mã để xem lời giải từng bước