Định lí Viète và ứng dụng
Mục tiêu
- Hiểu và giải thích được định lí Viète về tổng và tích hai nghiệm của phương trình bậc hai.
- Tính nhẩm nghiệm khi hoặc .
- Tìm hai số khi biết tổng và tích của chúng.
- Tính giá trị các biểu thức đối xứng của hai nghiệm và xét dấu các nghiệm mà không cần giải phương trình.
Ghi nhớ
- Nếu : , .
- : nghiệm và ; : nghiệm và .
- Hai số có tổng , tích là nghiệm của (cần ).
- ; .
- : trái dấu; , : cùng dương; , : cùng âm (khi ).
Bài tập
Bài 1
Không giải phương trình, tính tổng và tích các nghiệm (nếu có) của mỗi phương trình sau:
a) .
b) .
c) .
Bài 2
Tính nhẩm nghiệm của các phương trình sau:
a) .
b) .
c) .
Bài 3
Biết phương trình có một nghiệm là . Tìm nghiệm còn lại. (Ôn lại trục căn thức ở mẫu.)
Bài 4
Tìm hai số , trong mỗi trường hợp sau:
a) , .
b) , .
c) , .
Bài 5
Gọi , là hai nghiệm của phương trình . Không giải phương trình, tính:
a) .
b) .
c) .
Bài 6
Không giải phương trình, xét dấu các nghiệm của mỗi phương trình sau:
a) .
b) .
c) .
Bài 7
Giả sử một sân bóng rổ ngoài trời kèm khu khán đài hình chữ nhật có chu vi m và diện tích m². Tính chiều dài và chiều rộng của sân.
Bài 8
(1,5 điểm) Cho phương trình .
a) Chứng minh rằng phương trình có hai nghiệm phân biệt , .
b) Không giải phương trình, tính .
c) Tính giá trị của biểu thức .
Bài 9 Thử thách
Gọi , là hai nghiệm của phương trình . Chứng minh rằng hai nghiệm đều dương, rồi tính .
Kiểm tra mini
Làm trong 15 phút, không xem lại bài. Phần I khoanh một chữ cái; Phần II ghi Đ hoặc S cho từng ý; Phần III ghi đáp số vào ô.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn
Phần II. Trắc nghiệm đúng sai
| a) Phương trình có hai nghiệm trái dấu. | Đ / S |
| b) . | Đ / S |
| c) . | Đ / S |
| d) . | Đ / S |
Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn
Điểm: ........ / 10
Gợi ý (chỉ xem khi bí)
Kiến thức: định lí Viète, chỉ dùng khi phương trình có nghiệm.
Gợi ý các bước:
- Kiểm tra hoặc , trái dấu.
- Tính và .
Kiến thức: kiểm tra hoặc .
Gợi ý các bước:
- Tính ; nếu khác , tính .
- Viết nghiệm còn lại hoặc .
Kiến thức: (hoặc ).
Gợi ý các bước:
- Tính .
- Kiểm tra lại bằng tích: .
Kiến thức: , là nghiệm của , cần .
Gợi ý các bước:
- Lập phương trình .
- Giải phương trình (hoặc chỉ ra nó vô nghiệm).
Kiến thức: , ; viết mỗi biểu thức theo , .
Gợi ý các bước:
- Kiểm tra phương trình có hai nghiệm, tính , .
- Dùng , và .
Kiến thức: : trái dấu; , : cùng dấu với .
Gợi ý các bước:
- Tính ; nếu thì kiểm tra và tính .
Kiến thức: hai cạnh có tổng và tích .
Gợi ý các bước:
- Lập phương trình .
- Giải bằng công thức nghiệm thu gọn.
Kiến thức: ; ; quy đồng .
Gợi ý các bước:
- Tính .
- Tính , rồi .
- Dùng kết quả câu b) cho câu c).
Kiến thức: xét dấu nghiệm; .
Gợi ý các bước:
- Tính , , .
- Bình phương biểu thức cần tính và dùng , .
- Lấy căn bậc hai, nhớ biểu thức dương.
Tự đánh giá
| # | Tự làm được | Cần gợi ý | Chưa làm được |
|---|---|---|---|
| 1 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 9 | ☐ | ☐ | ☐ |
Làm lại các bài chưa đúng sau: ☐ 1 ngày ☐ 3 ngày ☐ 7 ngày
Quét mã để xem lời giải từng bước