Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình
Mục tiêu
- Biết ba bước giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình.
- Chọn ẩn, đặt điều kiện và biểu diễn các đại lượng chưa biết theo ẩn.
- Giải các bài toán về số, chuyển động, phần trăm và pha trộn dung dịch.
Ghi nhớ
- Bước 1: chọn hai ẩn, đặt điều kiện, biểu diễn các đại lượng, lập hai phương trình.
- Bước 2: giải hệ (phương pháp thế hoặc cộng đại số).
- Bước 3: đối chiếu điều kiện rồi trả lời, có đơn vị.
- Số ; xuôi dòng , ngược dòng ; tăng thì nhân với .
Bài tập
Bài 1
Vừa gà vừa thỏ có con, đếm được chân. Hỏi có bao nhiêu con gà, bao nhiêu con thỏ?
Bài 2
Lớp 9B đi tham quan bảo tàng, cả giáo viên và học sinh là người. Vé học sinh giá nghìn đồng, vé giáo viên giá nghìn đồng, tổng tiền vé là nghìn đồng. Có bao nhiêu học sinh, bao nhiêu giáo viên?
Bài 3
Một số có hai chữ số, chữ số hàng chục gấp đôi chữ số hàng đơn vị. Nếu đổi chỗ hai chữ số thì được số mới nhỏ hơn số cũ đơn vị. Tìm số đó.
Bài 4
Một mảnh vườn hình chữ nhật có chu vi m. Nếu tăng chiều dài thêm m và giảm chiều rộng đi m thì diện tích không đổi. Tìm chiều dài và chiều rộng của mảnh vườn.
Bài 5
Cần trộn bao nhiêu gam dung dịch muối nồng độ với bao nhiêu gam dung dịch muối nồng độ để được g dung dịch muối nồng độ ?
Bài 6 Ôn tập
Giải lại bài toán gà và thỏ ở bài 1 bằng cách lập phương trình một ẩn (như ở lớp 8), rồi so sánh với cách lập hệ.
Bài 7
Tháng trước, hai tổ may được chiếc áo. Tháng này, tổ A may tăng , tổ B may giảm so với tháng trước, nên cả hai tổ may được chiếc áo.
a) Gọi , là số áo tổ A và tổ B may tháng trước. Lập hệ phương trình.
b) Giải hệ để tìm , .
c) Tháng này tổ nào may nhiều hơn, và nhiều hơn bao nhiêu chiếc?
Bài 8 Thử thách
Bạn Hà đi xe đạp từ nhà đến trường. Nếu đi với vận tốc km/h thì Hà đến sớm phút so với giờ vào lớp; nếu đi với vận tốc km/h thì đến muộn phút. Tìm quãng đường từ nhà đến trường và thời gian Hà cần để đến vừa đúng giờ.
Kiểm tra mini
Làm trong 15 phút, không xem lại bài. Phần I khoanh một chữ cái; Phần II ghi Đ hoặc S cho từng ý; Phần III ghi đáp số vào ô.
Phần I. Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn
Phần II. Trắc nghiệm đúng sai
| a) . | Đ / S |
| b) . | Đ / S |
| c) Có con thỏ. | Đ / S |
| d) Số gà nhiều hơn số thỏ con. | Đ / S |
Phần III. Trắc nghiệm trả lời ngắn
Điểm: ........ / 10
Gợi ý (chỉ xem khi bí)
Kiến thức: gà có chân, thỏ có chân.
Gợi ý các bước:
- Gọi là số gà, là số thỏ.
- Lập hệ từ số con và số chân, rồi giải.
Kiến thức: số người và số tiền cho hai phương trình.
Gợi ý các bước:
- Gọi là số học sinh, là số giáo viên.
- Lập hệ, chia phương trình tiền cho rồi giải.
Kiến thức: ; .
Gợi ý các bước:
- Lập hệ và .
- Thế vào phương trình thứ hai.
Kiến thức: chu vi ; diện tích . Khi phá ngoặc , các số hạng triệt tiêu.
Gợi ý các bước:
- Gọi chiều dài , chiều rộng (m, ).
- Lập và , rút gọn phương trình thứ hai.
- Giải hệ.
Kiến thức: khối lượng muối khối lượng dung dịch nồng độ; khối lượng muối và khối lượng dung dịch đều được bảo toàn khi trộn.
Gợi ý các bước:
- Gọi , là số gam dung dịch và .
- Lập hệ từ tổng khối lượng và tổng lượng muối ( của g là g).
Kiến thức: nếu có con gà thì có con thỏ.
Gợi ý các bước:
- Viết số chân theo .
- Giải phương trình bậc nhất một ẩn.
Kiến thức: tăng thì nhân với ; giảm thì nhân với .
Gợi ý các bước:
- Lập và .
- Nhân phương trình thứ hai với , rồi thế .
- Tính số áo tháng này của mỗi tổ.
Kiến thức: quãng đường vận tốc thời gian; đổi phút ra giờ: phút giờ, phút giờ.
Gợi ý các bước:
- Gọi là quãng đường (km), là thời gian để đến đúng giờ (giờ), .
- Lập và .
- Giải hệ bằng phương pháp thế.
Tự đánh giá
| # | Tự làm được | Cần gợi ý | Chưa làm được |
|---|---|---|---|
| 1 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 2 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 3 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 4 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 5 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 6 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 7 | ☐ | ☐ | ☐ |
| 8 | ☐ | ☐ | ☐ |
Làm lại các bài chưa đúng sau: ☐ 1 ngày ☐ 3 ngày ☐ 7 ngày
Quét mã để xem lời giải từng bước